7 cudów świata UNESCO – lista, historia, ciekawostki

Najczęściej pod pojęciem „7 cudów świata UNESCO” kryje się siedem obiektów z kampanii New7Wonders, z których każdy ma związek z listą światowego dziedzictwa UNESCO. W praktyce UNESCO nie prowadzi plebiscytu na cuda świata, a oficjalne wpisy bywają szersze niż popularne nazwy zabytków. W artykule znajdziesz listę, historię wyboru i praktyczne ciekawostki o każdym z tych miejsc.

Czym jest lista 7 cudów świata UNESCO?

To określenie funkcjonuje w internecie jako potoczny skrót, ale formalnie nie jest nazwą żadnego programu UNESCO. Organizacja prowadzi szeroki rejestr miejsc chronionych z powodów kulturowych i przyrodniczych, natomiast za wybór „nowych siedmiu cudów świata” odpowiadała prywatna inicjatywa New7Wonders. Właśnie dlatego w przewodnikach i na biletach często pojawia się pełna nazwa wpisu UNESCO, a nie popularna nazwa zabytku.

W praktyce istotne są dwie rzeczy. Po pierwsze, UNESCO nie wybierało tej siódemki w głosowaniu. Po drugie, nie każde słynne miejsce z tej listy jest oddzielnym wpisem na liście UNESCO. Część obiektów figuruje jako element większego krajobrazu historycznego albo całego zespołu urbanistycznego, co ma znaczenie przy planowaniu wyjazdu i rezerwacji atrakcji.

UNESCO nie prowadzi oficjalnego plebiscytu na „7 cudów świata” – to rezultat prywatnej kampanii New7Wonders z 2007 roku.

Jak wybrano 7 cudów świata?

Pomysłodawcą współczesnej listy był Bernard Weber, szwajcarsko-kanadyjski filmowiec i podróżnik. W 1999 roku opracował pierwszą listę 200 obiektów stworzonych ręką człowieka, a dwa lata później założył w Zurychu Fundację New 7 Wonders. Początkowo projekt otrzymał wsparcie UNESCO, jednak organizacja musiała się wycofać ze względu na swoje statuty, by nie faworyzować jednych miejsc dziedzictwa nad innymi.

Proces wyboru przebiegał etapami. Po wstępnej selekcji powstała lista 77 nominowanych miejsc, z której panel ekspertów pod przewodnictwem prof. Federico Mayora Zaragozy wybrał 21 finalistów. W gronie tym znalazły się między innymi:

• Akropol ateński w Grecji,
• Alhambra w Hiszpanii,
• Angkor Wat w Kambodży,
• Chichén Itzá w Meksyku,
• Statua Chrystusa Zbawiciela w Rio de Janeiro,
• Koloseum w Rzymie,
• posągi Moai z Wyspy Wielkanocnej,
• Wieża Eiffla w Paryżu,
• Wielki Mur Chiński,
• Hagia Sophia w Stambule,
• świątynia Kiyomizu-Dera w Kioto,
• Kreml z Placem Czerwonym i cerkwią Wasyla Błogosławionego w Moskwie,
• Machu Picchu w Peru,
• zamek Neuschwanstein w Niemczech,
• Petra w Jordanii,
• Piramidy w Gizie,
• Statua Wolności w Nowym Jorku,
• Stonehenge w Wielkiej Brytanii,
• Opera w Sydney,
• Tadź Mahal w Indiach,
• Timbuktu w Mali.

Piramidy w Gizie wycofano z rywalizacji i przyznano im tytuł honorowego kandydata, ponieważ jako jedyny z siedmiu starożytnych cudów przetrwały do dziś. Finałowe głosowanie trwało od 1 stycznia 2006 do 6 lipca 2007 roku i odbywało się przez internet oraz telefon.

W finałowym głosowaniu oddano ponad 90 milionów głosów, a wyniki ogłoszono 7 lipca 2007 roku w Lizbonie na stadionie Estádio da Luz.

Starożytna koncepcja siedmiu cudów świata powstała około III wieku p.n.e., kiedy Filon z Bizancjum spisał listę najbardziej imponujących budowli znanych ówczesnym Grekom. Obejmowała ona piramidę Cheopsa w Gizie, wiszące ogrody Semiramidy, świątynię Artemidy w Efezie, posąg Zeusa w Olimpii, mauzoleum w Halikarnasie, Kolosa Rodyjskiego i latarnię morską na Faros.

Oficjalne wpisy UNESCO a popularne nazwy

W praktyce podróżniczej skrót „7 cudów świata UNESCO” oznacza zwykle siedem konkretnych obiektów. Warto znać ich oficjalne nazwy UNESCO, bo to one pojawiają się w dokumentach, przewodnikach i biletach.

Przy kilku ikonach popularna nazwa i oficjalny wpis UNESCO nie są dokładnie tym samym. Koloseum stanowi część większego wpisu obejmującego historyczne centrum Rzymu, a Chrystus Zbawiciel jest elementem krajobrazu Rio de Janeiro, a nie osobnym wpisem jako sam posąg. To drobny szczegół, ale przy rezerwacji atrakcji potrafi ułatwić orientację.

Drugim wspólnym mianownikiem wszystkich tych miejsc jest skala. Wielki Mur, Petra czy Machu Picchu robią wrażenie nie dlatego, że są najwygodniejsze do zwiedzania, ale dlatego, że pokazują ambicję i możliwości cywilizacji, która je stworzyła. Taj Mahal zachwyca precyzją i harmonią, a Chichén Itzá i Koloseum przypominają, że monumentalna architektura bywała narzędziem opowiadania o władzy i świecie.

Ciekawostki o każdym z siedmiu obiektów

Wielki Mur Chiński i Petra

Wielki Mur Chiński to najdłuższa budowla stworzona przez człowieka. Rozciąga się na długości ponad 21 000 kilometrów przez góry, pustynie i równiny północnych Chin, a jego budowa trwała ponad 2000 lat. Cesarz Qin Shi Huang w 221 roku p.n.e. nakazał połączenie lokalnych fortyfikacji w jednolitą linię obronną, a obecną formę mur zawdzięcza głównie dynastii Ming. Wbrew legendzie, mur nie jest widoczny z kosmosu gołym okiem, co potwierdził między innymi pierwszy chiński astronauta Yang Liwei.

Petra w Jordanii to starożytna stolica Nabatejczyków, wykuta w różowych skałach pustyni. Miasto powstało jako strategiczny punkt na szlakach handlowych łączących Arabię, Egipt i Syrię, a jego mieszkańcy stworzyli zaawansowany system zbiorników, akweduktów i kanałów. Najbardziej rozpoznawalnym obiektem jest Al-Khazneh, znany jako Skarbiec Faraona, z fasadą o wysokości 40 metrów. Do miasta prowadzi wąska szczelina skalna Siq, która miejscami ma zaledwie 3 metry szerokości.

Petra w różnych porach dnia zmienia kolory – od jasnoróżowego przez czerwony aż po fioletowy, dlatego w starożytności nazywano ją Różowym Miastem. To jedno z tych miejsc, gdzie architektura nie jest odseparowana od krajobrazu, tylko w niego wtopiona.

Machu Picchu, Chichén Itzá i Taj Mahal

Machu Picchu w Peru powstało około 1450 roku za panowania cesarza Pachacuteca. Miasto leży na wysokości 2430 metrów n.p.m. i składa się z około 200 budynków z precyzyjnie dopasowanych kamiennych bloków, które przetrwały liczne trzęsienia ziemi. Zachował się tu system irygacyjny z 16 fontannami, a w regionie można spotkać alpaki, lamy i ponad 400 gatunków ptaków.

Chichén Itzá na meksykańskim Półwyspie Jukatan to jedno z najważniejszych miast cywilizacji Majów. Dominuje nad nim piramida Kukulkana o wysokości 30 metrów, której każda ściana ma 91 stopni, co razem z platformą daje symboliczne 365 dni roku. W pobliżu znajduje się Wielkie Boisko do Gry w Pelotę mierzące 166 metrów długości. Gdy klaśnie się u podstawy piramidy, echo przypomina dźwięk świętego ptaka Majów, quetzala.

Tadź Mahal w Agrze to mauzoleum wzniesione przez cesarza Mogołów Shah Jahana dla zmarłej w 1631 roku żony Mumtaz Mahal. Budowa trwała 22 lata i zaangażowała ponad 20 000 rzemieślników. Centralna budowla ma 73 metry wysokości, a cztery minarety mierzą po 40 metrów i są lekko nachylone na zewnątrz, by w razie trzęsienia ziemi nie runęły na mauzoleum.

Koloseum i Chrystus Odkupiciel

Koloseum w Rzymie to największy amfiteatr starożytnego świata. Eliptyczna konstrukcja ma 189 metrów długości, 156 metrów szerokości i 48 metrów wysokości. Mogła pomieścić od 50 000 do 80 000 widzów, a system 80 numerowanych wejść pozwalał opuścić obiekt w 5–10 minut. Pod areną działał hypogeum, czyli sieć tuneli, w których trzymano gladiatorów i zwierzęta.

Statua Chrystusa Zbawiciela góruje nad Rio de Janeiro z góry Corcovado na wysokości 710 metrów n.p.m. Sama rzeźba ma 30 metrów wysokości i 28 metrów rozpiętości ramion. Powstała w latach 1922–1931 według projektu Heitora da Silvy Costy, a ostateczny wygląd nadał jej polsko-francuski rzeźbiarz Paul Landowski. Uroczyste oświetlenie pomnika włączył zdalnie z Rzymu Guglielmo Marconi.

Czy Polska ma swoje obiekty na liście UNESCO?

Tak, Polska ma 17 miejsc wpisanych na listę światowego dziedzictwa. Wśród nich znajdują się Królewskie Kopalnie Soli w Wieliczce i Bochni, które trafiły na listę już w 1978 roku jako jedne z pierwszych 12 obiektów na świecie. W 2013 roku wpis rozszerzono o kopalnię soli w Bochni oraz Zamek Żupny w Wieliczce, tworząc wspólny zapis obejmujący wyrobiska, komory i podziemne jeziora.

Lista UNESCO to również setki miejsc o charakterze przyrodniczym, takich jak Park Narodowy Yellowstone w Stanach Zjednoczonych czy Wielka Rafa Koralowa w Australii. Ochroną objęte są także Sanktuaria Gigantycznych Pand w Syczuanie oraz Park Narodowy Bwindi w Ugandzie, chroniący ostatnie górskie goryle. Dzięki temu światowe dziedzictwo ma wymiar nie tylko kulturowy, ale i biologiczny.